Grochówka z kociołka to prawdziwy symbol polskiej kuchni polowej i tradycji kulinarnych. Ta aromatyczna zupa łączy w sobie bogaty smak wędzonego mięsa z kremową konsystencją grochu łuskanego. Gotowana w żeliwnym kociołku nad ogniskiem nabiera wyjątkowego charakteru, którego nie da się osiągnąć w domowej kuchni.
W tym artykule poznasz sprawdzony przepis na grochówkę z kociołka, warianty dla różnych gustów oraz praktyczne porady, dzięki którym Twoja grochówka będzie idealna przy każdej okazji.
Spis treści
Dlaczego grochówka z kociołka jest wyjątkowa
Grochówka z kociołka różni się znacząco od tej przygotowanej w tradycyjnych naczyniach. Gotowanie w żeliwnym kociołku zapewnia równomierne rozprowadzanie ciepła, a charakterystyczny smak wędzenia od ogniska dodaje potrawie niepowtarzalnego aromatu.
Tradycyjna grochówka wojskowa była podstawą żywienia żołnierzy ze względu na wysoką wartość odżywczą i możliwość przygotowania dla dużej liczby osób. Wędzone żeberka i boczek dostarczają białka i tłuszczu, groch łuskany węglowodanów, a warzywa witamin i składników mineralnych.
Kociołek pozwala na długie, powolne gotowanie, które sprawia, że wszystkie składniki idealnie się łączą, a groch rozpada się tworząc kremową bazę dla całej potrawy.
Składniki
Mięsa wędzone:
- 500 g wędzonych żeberek
- 300 g boczku wędzonego
- 200 g kiełbasy krajowej lub śląskiej
- 1 kość wędzona (opcjonalnie, dla mocniejszego aromatu)
Warzywa:
- 500 g grochu łuskanego (żółty lub zielony)
- 4 średnie ziemniaki
- 2 marchwie
- 1 duża cebula
- 2 ząbki czosnku
- 1 papryka czerwona (opcjonalnie)
Przyprawy i zioła:
- 2 łyżki suszonego majeranka
- 1 łyżka kminku
- 2 liście laurowe
- Sól i pieprz do smaku
- Natka pietruszki do podania
Sprzęt i przygotowania
Do przygotowania prawdziwej grochówki z kociołka potrzebujesz:
Kociołek żeliwny o pojemności 6-10 litrów z pokrywą. Jeśli nie masz kociołka, możesz użyć dużego garnka żeliwnego, ale smak będzie nieco inny.
Palenisko – najlepiej rozłożyste ognisko z możliwością regulacji intensywności płomienia. Możesz też użyć grilla węglowego z pokrywą.
Przygotowanie grochu – groch łuskany namocz na co najmniej 8 godzin w zimnej wodzie. To kluczowy krok, który znacznie skróci czas gotowania i zapewni równomierne rozgotowanie.
Przygotuj również drewnianą łyżkę do mieszania (metal może zarysować kociołek) oraz ostre narzędzia do krojenia mięsa i warzyw.
Krok po kroku: jak ugotować grochówkę
- Rozpał ognisko i ustaw kociołek na stabilnym ruszcie w bezpiecznej odległości od płomieni.
- Przygotuj mięso – żeberka pokrój na porcje, boczek w kostkę około 2 cm. Kiełbasę zostaw w całości na razie.
- Zrumień mięso – rozgrzej kociołek i dodaj 1-2 łyżki oleju lub smalcu. Wrzucaj żeberka pokrojone na porcje i smaż 5-7 minut z każdej strony, aż ładnie się zrumienią. Dodaj boczek pokrojony w kostkę i smaż kolejne 5 minut, często mieszając.”
- Dodaj cebulę – pokrojoną w kostkę cebulę wrzuć do kociołka i smaż 3-4 minuty, często mieszając.
- Zalej wodą – dodaj około 3 litrów zimnej wody, aby pokryła mięso o 5 cm. Dodaj liście laurowe i gotuj pod pokrywą 45 minut na średnim ogniu.
- Dodaj groch – odcedzony z wody groch wsyp do kociołka, wymieszaj i gotuj 30 minut pod pokrywą.
- Przygotuj warzywa – ziemniaki obierz i pokrój w kostkę, marchew w plasterki, czosnek posiekaj.
- Dodaj warzywa i przyprawy – do kociołka wsyp ziemniaki, marchew, czosnek, majeranek i kminek. Gotuj kolejne 20 minut.
- Dodaj kiełbasę – pokrojoną w plastry kiełbasę dodaj do zupy i gotuj 10 minut.
- Dopraw – na koniec dopraw solą i pieprzem według smaku. Posyp natką pietruszki przed podaniem.
Warianty przepisu
Wegetariańska grochówka z kociołka
Zastąp mięso wędzonymi śliwkami, suszonymi grzybami i warzywami korzeniowymi. Dodaj oliwy extra virgin i majeranku dla głębi smaku. Wędzony ser tofu może zastąpić kiełbasę.
Szybka grochówka z kociołka
Użyj grochu płatkowanego zamiast łuskanego – nie wymaga moczenia i gotuje się w 20-30 minut. Wędzoną kiełbasę pokrój w plastry i dodaj na początku dla intensywniejszego smaku.
Grochówka bez żeberek
Jeśli nie masz żeberek, użyj większej ilości boczku (500 g) i dodaj kość rosołową dla aromatu. Czas gotowania skróci się do około 1 godziny.
Porady i najczęstsze błędy
Nie pomijaj moczenia grochu – namoczony groch gotuje się równomiernie i szybciej. Nienamoczony może pozostać twardy pomimo długiego gotowania.
Kontroluj płomień – zbyt mocny ogień może spalić dno, zbyt słaby wydłuży gotowanie. Idealna temperatura to delikatne bulgotanie.
Nie dodawaj soli za wcześnie – solenie grochu na początku wydłuża czas gotowania. Doprawiaj dopiero na końcu.
Mieszaj ostrożnie – zbyt intensywne mieszanie może rozgotować warzywa. Wystarczy delikatne przewrócenie co 15-20 minut.
Dostosuj konsystencję – jeśli grochówka jest za gęsta, dodaj gorący bulion. Jeśli za rzadka, gotuj bez pokrywy przez kilka minut.
Jak przechowywać i podawać grochówkę
Grochówka z kociołka smakuje najlepiej świeżo ugotowana, ale można ją przechowywać w lodówce do 3 dni. Przed ponownym podgrzaniem dodaj odrobinę wody lub bulionu.
Podawaj w głębokich miskach z chrupiącym chlebem żytnim lub pajdą chleba wiejskiego. Idealnym dodatkiem jest kwaśny ogórek lub kapusta kiszona.
Na wydarzeniach plenerowych podawaj bezpośrednio z kociołka – zachowuje ciepło przez długi czas i tworzy wyjątkową atmosferę wspólnego posiłku.
FAQ
Czy groch trzeba moczyć przed gotowaniem? Tak, groch łuskany należy moczyć minimum 8 godzin. Dzięki temu równomiernie się rozgotowuje i skraca się czas przygotowania zupy.
Jak zrobić wersję wegetariańską grochówki z kociołka? Zastąp mięso wędzonym tofu, suszonymi grzybami i warzywami korzeniowymi. Dodaj wędzonych śliwek dla aromatu i oliwy extra virgin.
Ile czasu gotuje się grochówka w kociołku? Całkowity czas gotowania to około 1,5-2 godziny – 45 minut mięso, 30 minut groch, 20 minut warzywa, 10 minut kiełbasa.
Czy można zamrozić grochówkę z kociołka? Tak, grochówka doskonale znosi zamrażanie. Przechowuj w pojemnikach do 3 miesięcy. Rozmrażaj powoli w lodówce.
Jaką kiełbasę najlepiej dodać do grochówki? Najlepsza jest kiełbasa krajowa, śląska lub biała. Unikaj kiełbas w sztucznej osłonce – mogą nadać nieprzyjemny smak.
Co zrobić, jeśli grochówka jest za słona? Dodaj pokrojone w kostkę ziemniaki i gotuj 15-20 minut. Ziemniaki wchłoną nadmiar soli. Możesz też dodać odrobinę cukru.
Czy można zrobić grochówkę bez wędzonego mięsa? Tak, ale smak będzie znacznie łagodniejszy. Możesz użyć świeżego mięsa wieprzowego i dodać wędzonych przypraw lub płynnego dymu.
Dlaczego grochówka się przykleja do dna kociołka? Najczęściej przez zbyt mocny ogień. Zmniejsz intensywność płomieni i częściej mieszaj. Użyj drewnianej łyżki, która nie zarysuje powierzchni.
REDAKCJA POLECA
Dania z kociołka żeliwnego – przepisy
Kociołek żeliwny na ognisko – jaki wybrać?
Najlepsze Przepisy na Dania z Grilla
Więcej ogrodowych pomysłów znajdziesz na naszym Pintereście
Źródło zdjęć: GEMINI